ضرب المثل های آذری


    * آللاه‌دان اوزولمییه نه اؤلوم یوخدور.
          o «کسی(بیماری) که امیدش را از خدا قطع نکرده نمی‌میرد».

    * آباد اوْلسون خال خال، بیری یاتار بیری قالخار.
          o «آباد باشد خلخال، یکی می خوابد یکی بیدار می شود(وصف محلی که همیشه تعدادی بیدارند وشلوغ است)».

    * آتا اولماق آساندی ‏‏،آتالیق ائتمک چتیندیر.
          o «پدر شدن سهل است ‏‏،ولی پدری کردن سخت».

    * آتا چاتئنجاغ اششه یه مین!
          o «تا زمانیکه به اسب برسی سوارخر شو»!

    * آت آلماغا جاوان یوللا،قیز آلماغا قوجانی.
          o «جوان را برای خرید اسب بفرست و پیر را برای دختر(عروس)».

    * آت آلمامیش آخئر چکیر.
          o «قبل از اینکه اسب را بخرد آخورش را می‌سازد».

    * آتا دوغرایب بالایئیر.
          o «پسر دنباله رو پدر میشود».

    * آتاسئن دونقوز قاپمیش اوغلونوایلان چالمیش.
          o «پدرش را خوک گاز گرفته و پسرش را مار نیش زده».

    * آتاسئنا خئیئری اولمایان کیمه خئییری اولار؟
          o «کسی که به پدرش خوبی نمیکند به چه کسی خوبی میکند»؟

    * آتا سین گورمه ین شاهلئق ادعاسی ائدر.
          o «هرکه آبا و اجدادش را نشناسد ادعای پادشاهی می کند».

    * آتا سیندان قاباغا دوشه ن تولانی قورد یئیه ر.
          o «توله ای که جلوتر از پدرش راه برود طعمه گرگ می شود».

    * آتالار سوزونه محاکیمه اولماز.
          o «نصیحت پدر را نمی شود محاکمه کد »

    * آتالار سوزو حکمتدیر.
          o «سخن پدران پندآموز است».

    * آتالار سوزو عاغلئن گوزو.
          o «سخنان پدران(ضرب المثلها) چشم عقل هستند».

    * آتام آتام من بو ایشه ماتام.
          o « »

    * آتا مالین درج ایله‏‏، اونا گوره خرج ایله.
          o «اول ارث پدری را صاحب شو،آنگاه خرجش کن».

    * آتاما یاتاق سالدیم قالایچی یلدی یاتدی.
          o «برای پدرم رختخواب پهن کردم،خادم پدرم آمد خوابید».

    * آتام ایله آتانی دئینجه ‏‏،اوزوم ایله اوزونو دئه.
          o «حساب پدر با حساب خودت جداست ».

    * آتام ائوینده بایلق باشی ‏‏،اریم ائوینده تویوق آشی.
          o «خونه پدر کله ماهی خوراکش بود ،خونه شوهر مرغ بریان».

    * آتامی آنامی آتمیشام تکجه سنی توتموشام.
          o «پدر و مادرم را انداخته و تک تو را چسبیده ام».

    * آتامین اؤلمه سیند‌ن قورخمیرام، قورخیرام عزرائیل قاپیمی تانیا.
          o «از مرگ پدرم نمی‌ترسم ‏‏،ترسم از این است که عزرائیل در خانه‌ام را بشناسد».

    * آتا مینمه یین بیر عیبی وار، آت دان دوشمه یین مین عیبی وار(آتا مینمه ک راحتدیر، آت دان ینمه ک چتیندیر).
          o «اگر سوار بر اسب شدن یک عیب و ایراد داشته باشد، از آن افتادن و پیاده شدن هزار مورد و مسئله دارد(رسیدن به ثروت و مقام خوشایند ولی از دست دادن آن سخت و ناگوار است)».

    * آتان بیلیجی دی سنه نه؟.
          o «گیرم پدر تو بود فاضل-از فضل پدر تو را چه حاصل»

    * آتان سوغان آنان ساریمساق اوزون نجه اولدون گول بسر؟
          o «پدرت پیاز ومادرت سیر،مگه میشه تو بشی گلبسر(خیارسبز)».

    * آتانین دعاسی ‏‏،آنانین ناله سی.
          o «دعای پدر و ناله مادر».

    * آتانین دعاسی آنانین آهی.
          o «دعای پدر و آه مادر».

    * آتا اوت ایته ات وئرمزلر.
          o «به اسب علف و به سگ گوشت نمیدهند».

    * آتا مین ‏‏،آد قازان.
          o «بر اسب سوار شو و شهرت بطلب».

    * آتا آنا رشوه سیز دوست دورلار.
          o «پدر و مادر بدون هیچ چشم داشتی دوستت هستند».

    * آتا ائوینده اوگئی آنا _ار ائوینده قایئن آنا.
          o «در خانه ی پدر نامادری- در خانه ی شوهر مادر شوهر».

    * آتان اوخ قایئتماز.
          o «تیر پر تاب شده بر نمی گردد».

    * آتی آت ایله باغلاسان همرنگ اولماسا هم خوی اولار.
          o «دو اسب را که یکجا ببندی اگر هم رنگ نشوند هم خوی هم میشوند».

    * آج تویوق یاتار یوخودا داری گورر.
          o «مرغ گرسنه در خواب ارزن میبیند».

    * آج قارئن آجی آیران.
          o «شکم گرسنه و دوغ تلخ(وعده های تو خالی)».

    * آجئن ایمانی اولماز.
          o «آدم گرسنه ایمان ندارد ».

    * آجئندان یاتیب گون اورتادا دوروب .
          o «از زور گرسنگی شب می خوابد و بعد از ظهر بیدار می شود».

    * آخار سویا گئدسه، آخار سولار قورویار.
          o «آدم بد شانس اگر به آبهای روان برود آنها هم خشک میشوند».

    * آخار سو یولونی تاپار.
          o «آب جاری راهش رو پیدا می کنه».

    * آختاران تاپار یاتان یوخودا گوره ر.
          o «کسی که جستجو کند پیدا میکند و کسی که بخوابد در خواب میبیند(جوینده یابنده است)».

    * آخیرده گوله ن،یاخشی گوله ر.
          o «کسی که آخر میخندد،بهتر میخندد».

    * آدام هر نه دن قورخسا، باشئنا گله ر.
          o «انسان از هر چیزی بترسد به سرش میاید».

    * آدامئن آغزئندان سؤز آلئر.
          o «از دهان آدم حرف می‌کشد».

    * آدامئن اون دانا یییجی سی اولسون بیر دانا دیییجی سی اولماسئن.
          o «آدم ده تا نون خور داشته باشه ولی یه دونه غر زن نه»!

    * آدی منیم دادی سنین.
          o «به اسم من ولی لذتش مال دیگران».

    * آدئن توتدون اوزو گلدی.
          o «اسمشو آوردی پیداش شد».

    * آدئن ندی رشید بیرین دئه، بیرین ائشید.
          o «یکی بگو، یکی بشنو».

    * آرپا اکه ن بوغدا درمه ز.
          o «کسی که جو می کارد گندم درو نمی کند».

    * آزاجئق آشئم ، آغرئماز باشئم.
          o «به فقر می سازم ، دردسری ندارم».

    * آز دانئش ناز دانئش.
          o «کم گوی و گزیده گوی».

    * آستا دانئش، اوستا دانئش.
          o «کم گوی و گزیده گوی».

    * آستا گئده ن یورولماز.
          o «کسی که آهسته میرود خسته نمیشود».

    * آسلانین ائر‌کک دیشی سی اولماز.
          o «شیر نر و ماده ندارد».

    * آش دی آشئن ایسپناغی.
          o «آش اگه آشه مربوط به اسفناجشه».

    * آشی پیشدی.
          o «گاوش زائید.مشکلی برایش پیش آمد».

    * آغاج بار گتیردیکجه باش ایه ر.
          o «درختی که بارش بیشتر باشد بیشتر خم می‌شود».

    * آغاجی ایچیندن قورد یئیه‌ر.
          o «کرم درخت را از درون می‌خورد».

    * آغانئن مالی چئخاندا نوکرین جانی چئخئر.
          o «از اموال آقا داره کم میشه جان نوکر داره در میاد(شاه می بخشد شیخعلی خان نمی بخشد)».

    * آغریمایا‌ن باشا دسمال باغلامازلار.
          o «به سری که درد نمی‌کند دستمال نمی‌بندند».

    * آغرییان دیشی چکرلر.
          o «دندانی را که درد می‌کند باید کشید».

    * آغئزلاردا ساققئز اولماق.
          o «دهان به دهان گشتن».

    * آغئزئنا باخ تیکه کس.
          o «به اندازه دهانت لقمه بردار(پایت را به اندازه گلیمت دراز کن)».

    * آغئزئندا مرجیمک ایسلانمئر.
          o «عدس دردهانش خیس نمی‌شود(درمورد آدمی که سرّ نگهدارنیست)».

    * آل آپارمئش.
          o «آل او را برده است(آل=موجودی موهوم و خیالى که به چشم انسان تنها در شب یا زن حامله دیده مىشود)».

    * آل ایتدن معروف اولماق.
          o «مثل گاو پیشانی سفید مشهور بودن».

    * آللاه آدامئن عمروندن گؤتورسون ، قویسون شانسئنئن اوستونه.
          o «خدا از عمر آدم بردارد ، به شانسش اضافه کند».

    * آللاه ایکی قاپازی ، بیر باشا وور ماز.
          o «خدا یک سرکوفت را به یک سر نمی زند».

    * آللاه ایلانی تانییب ، آیاغلارئنی قارنئنا سوخوب.
          o «خدا خر را شناخت و شاخش نداد».

    * آللاه باغلایان قاپئنی ، هئچ کیم آچامماز.
          o «دری که خدا ببندد را هیچ کس نمیتواندباز کند».

    * آللاه بیر قاپئنی باغلاسا ، آیری قاپی آچار.
          o «خدا اگر دری را به روی بنده اش ببندد ، در دیگر به رویش می گشاید(خدا گر ز حکمت ببندد دری ز رحمت گشاید در دیگری)».

    * آللاه داغئنا باخار قار وئره ر.
          o «خداوند به کوه اش نگاه می کند برفش می دهد(خداوند به هر کسی به اندازه لیاقتش میدهد، خلایق هرچه لایق)».

    * آللاه دغل بازا پای ورمز.
          o «خدااز فریب کاران حمایت نمی کند.»

    * آللاه شنبه نی جهودا قیسمت ائله سین.
          o «خداوند شنبه را به جهود قسمت کند».

    * آللاه قارغا ده ییل کی گوز اویا(آللاهئن بارماغی یوخدور ، گؤزووه سوخا).
          o «خداوند مانند کلاغ نیست که چشم در بیاورد(چوب خدا صدا نداره)».

    * آللاه قازاناندان آلار وئره‌ر بئجه‌ره‌نه.
          o «خدا اختیار داره، »

    * آللاها قوربان اولوم کی، یاغی یاغ اوسته وئریب یارمانی یاوان قویوب.
          o «قربان خداوند بروم که به یکی روغن روی روغن (صد نازو نعمت) داده وبرای یکی هم بلغور خالی».

    * آلچاقدا دایان که چیخاسان باشا.
          o «برای رسیدن به قله کوه باید از دامنه شروع کنی».

    * آلئنمئش تاپئلمئش دی.
          o «چیزی که خریده شده غنیمت است».

    * آناسئنا باخ قئزئنی آل،قئراغئنا باخ بئزینی آل.
          o «در موقع خرید پارچه حاشیه آن را خوب نگاه کن و در موقع ازدواج درباره مادر عروس تحقیق کن».

    * آنلایان بیر تل ده ن آنلایار(آدام اولانا بیر سوز یئته ر.آنلایانا بیر سؤز بسدیر.آنلایانا ایشاره، آنلامایانا میناره.آنلایانا بیر سؤز بیر کیتابدئر.آنلایانا بیر کلمه سازدئر،آنلامایانا زورنا قاوال آزدئر).
          o «عاقل را یک اشاره کافیست ».

[ویرایش] الف

    * اتوروب گمی نین ایچینده،گمی چی نین گو’زون ایور(اتوروب گمی نین ایچینده،گمی چی نه ن ساواشئر).
          o «هم تو کشتی نشسته هم به ناخدا گیر داده».

    * ات وئرمه ده ن ، کوفته ایسته مه(ات وئرمه میش ،کوفته الده ائدیلمز).
          o «تا وقتی گوشت نداده ای کوفته نخواه».

    * احتیاط ایییدین یاراشئغی دئر(احتیاط عاغلئن شرطی دیر).
          o «احتیاط زینت جوانمردان است(احتیاط شرط عقل است)».

    * احمد بی غم دیر.
          o «آدم بی خیالی است».

    * ادب بازاردا ساتئلماز.
          o «ادب در بازار فروخته نمیشود».

    * اریم اولسون ائرمنی اولسون(اراولسون اکبر اولسون).
          o «اخلاق و رفتار مهم نیست مهم این است که شوهر و سایه سر باشد».

    * اششییم اؤلمه یونجا بیتینجه ک ، یونجام سارالما ، توربا تیکینجه ک.
          o «بزک نمیر بهار میاد ، کمپوزه با خیار میاد».

    * اششیه گوٍجوٍ چاتمیًر , پالانئ تاپدالاییًر .
          o «زورش به خر نمی رسد ، پالانش را کتک می زند»!

    * اشک نه بیلر آرپا باهادی.
          o «خر که نمی فهمه جو گرونه(خر چه داند قیمت قند و نبات)».

    * اشید اینانما.
          o «بشنو و باور مکن».

    * ال الی یویار ، ال ده دؤنه ر اوزو یویار.
          o «دست، دست را می‌شوید، دست برمی‌گردد صورت را می‌شوید(همدلی و کمک به دیگران و رفتار متقابل آنها در تمامی زمینه‌ها)».

    * اله گوتورنده قاوال، گوته سوخاندا زورنا.
          o « »

    * الییم اله نیب قلبیریم گویده فئرئلدئر.
          o «الکم بیخته شده و غربیلم درهوا می‌چرخد(آردم را بیختم الکم را آویختم)».

    * الینده ن سو داممئر.
          o «از دستش آب نمیچکد(کنایه از آدم خسیس)».

    * ان بؤیوک بیجلیک دوزلوکدور.
          o «بزرگترین زیرکی درستکاری و صداقت است».

    * اوباشداآغلاماق بوباشدا سئزئلداماقدان یاخشئدئر.
          o «ناله کردن در ابتدا از گریه کردن در انتها بهتر است(احتیاط اولیه بهتر از پشیمانی و گریه کردن در پایان کار است)».

    * اوجوزدان باهاسی اولماز.
          o « همیشه جنس گرانبها مرغوب و باصرفه تر است».

    * اوجوزلو اتین شورباسی اولماز.
          o «از گوشت ارزان شوربا نمیشود ».

    * اود آلتئندان کوز ،آدام آلتئندان سوز(آدامئن آلتئن سوز یاندئرار، قازانئن آلتئن کوز یاندئرار).
          o «خاکستر زیر آتش ، حرف پشت سر انسان(انسان بواسطه برخی از سخنان دیگران همیشه در زحمت و رنج است همچنان که شعله ور شدن چوب زیر دیگ را می سوزاند)».

    * اود پارچاسی دی.
          o «یه پارچه آتیشه».

    * اوره ییم قئزمئر.
          o «دلم گرم نمیشه».

    * اوز گوزونده دیره یی گورمور ، اوزگه نین کینده توکو گورور.
          o «تیر را در چشم خود نمی‌بیند ولی مو را در چشم دیگری می‌بیند».

    * اؤزومون قشنگین چاققال یئیر.
          o «بهترین انگور (باغ) راشغال میخورد ».

    * اوزونه سیچیر ، منه گوز بره لدیر .
          o «برای خودش می ریند ، برای من چشم می دراند»!(خودش را خیس میکند,عصبانیتش را سر من خالی می کند.)

    * اوزو یئخئلان آغلاماز.
          o «کسی که خودش بیفته گریه نمی کنه (خود کرده را تدبیرنیست)».

    * اوستورانین قاباغیندا سیچماسان ، دئیرلر گوتو یوخدی.
          o «کلوخ انداز را پاداش سنگ است.»(عوض عوض داره گله نداره)

    * اوغرو پیشیک آغاج گورجک قاچار.
          o «گربه دزده چوب ببینه فرار می‌کنه».

    * اوغرو دان اوغرویا حلالدی.
          o «دزد که از دزد بدزده حلاله.»

    * اؤلسون او یاخشی کی پیسده ن سونرا گه له جک(اؤلسون او پیس کی یئرینه یاخجی سی گه له جک).
          o «بمیرد آن خوبی که میخواهد بعد از بد بیاید(هیچ بدی نرفت که خوب جاش رو بگیره)».

    * اول قارداشلئغئنی ثابت ائله سونرا ارث و میراث ایسته.
          o «اول برادریتو ثابت کن بعد ادعای ارث بکن».

    * اؤلو دوروب مرده شیری یویور.
          o «مرده بلند شده داره مرده‌شور رو غسل میده».

    * اؤلومدن باشقا هر شئیه چاره وار.
          o «فقط مرگ را چاره نیست».

    * اؤلمه ز خدیجه، گوره ر نوه نتیجه.
          o «نمیمیرد خدیجه،میبیند نوه و نتیجه (یعنی هرکس کار بکند خوب و بد نتیجه کارش و یا عمل انجام یا فته اش را خواهد دید و پس از آن دیگران با دیدن نتیجه کار قضاوت خواهند کرد)».

    * اؤلمه ک اگر اؤلمه کدیر، بونه جان وئرمه کدیر.
          o «مرگ یک بار شیون هم یک بار».

    * اؤلن یوخدور قبرینه سئچاسان.
          o «هنوز خبری نیست که داری برنامه میریزی».

    * اؤلویه اوز وئرسن ، سیچار کفنین باتیرار.
          o «به مرده رو بدی می رینه کفنشو کثیف می کنه».

    * او مراغا باسلئغئدی،ایلده بیر دفعه گلر.
          o «آن باسلوق مراغه است سالی یکبار میاید».

    * ایت موتالدان ال‌چکدی موتال ایتدن ال چکمیر.
          o «سگ از خیک دست برداشت خیک ازسگ دست برنمی‌دارد».

    * ایت هورر کروان کئچر.
          o «سگ پارس می‌کند، کاروان میگذرد(سگ لاید و کاروان گذر،جواب ابلهان خاموشی است)».

    * ایتین آیاغیندان تیکان چئخاردئر.
          o «از پای سگ خار در می‌آورد(سخت کوش- در مورد انجام کارهای سخت و مشاغل طاقت فرسا)».(کنایه ازشجاعت و نترس بودن)

    * ائرمنی قان گوروب.
          o «جهود خون دیده».

    * ائرمنی موسلمان ائله مک.
          o «».

    * ایری اوتوراق دوز دانیشاق.
          o «کج بشینیم، راست صحبت کنیم(اظهار صداقت و راسنگویی در هر موقعیتی)».

    * ایش ایچینده ایش وار.
          o «کاسه ای زیر نیم کاسه است».

    * ایش اینسانئن جووهه ری دیر.
          o «کار جوهره ی انسان است».

    * ایش قالسا اوستونه قار یاغار.
          o «اگه کار بماند رویش برف میبارد».(کار امروز را نگذار فردا)

    * ایشله ین دمیری، پاس باسماز.
          o «آهنی که کار کند زنگ نمی‌زند(در زمینه ارزشمندی کار کردن بیان می‌شود)».

    * ایشی دوشنده آختارار ، ایشیم دوشنده قاوالار.
          o «وقتی کاری با من دارد دنبالم می گردد ، وقتی کاری باهاش دارم فراری ام می دهد».

    * ایکی عزیزین آراسئنا گیرمزلر.
          o «یعنی هیچوقت بین دو نفردوست و یار عزیز و صمیمی وارد نمی شوند(بین دو عزیز نباید فاصله و اختلاف انداخت».

    * ایلان هر یئره ایری گدر، اوز یوواسینا دوز گدر.
          o «مار هر کجا که کج بره ، خونه خودش راست میره».

    * ایلانئن یارپئزدان خوشو گلمز گلر سو قئراغئندا چئخار.
          o «مار از پونه بدش میاد دم در لونه اش سبزه میشه ».

    * ایلانی اوتوب اژدها اولوب .
          o «مار را قورت داده شده اژدها».(مار خورده افعی شده)

    * ایل باهارئندان بیلینر.
          o «سالی که نکوست از بهارش پیداست».

    * ائل گوجو، سئل گوجو(ائلین گوجو، سئلین گوجو).
          o «قدرت مردم مانند قدرت سیل است(دست خدا با مردم است)،در زمینه نیرومندی کار جمعی بیان می‌شود».

    * ائله دانئشئر کی پیشمیش تویوغون گولمه یی گلیر.
          o «چنان حرف می زند که مرغ بریان خنده اش می گیرد».

    * ائله قورخور ، جین دمیرده ن قورخان کیمی.
          o «مثل ترسیدن جن از آهن می ترسد(کنایه از آدم ترسو است)».

    * ائله یئرده یاتماز کی آلتئنا سو کئچه.
          o «می گویند فلانی جائی نمی خوابد که آب زیرش برود، بسیار محتاط است».

    * ائویمدن چئخئر قارنئما گئدیر.
          o «از خانه‌ام در میاید،به شکمم میرود(از این جیب به ان جیب)».
منبع و ادامه ویکی پدیا.......

/ 0 نظر / 33 بازدید